Vyākaraṇa Atlas

Kātantra

Kāt 2.5.8

vibhaktayo dvitīyādyā nāmnā parapadena tu, samasyante samāso hi jñeyas tatpuruṣaḥ sa ca//

翻译

而第二格等格尾与名词后词复合时,应知这也是依主释复合词。

Vṛtti 注释

kaṣṭaṃ śritaḥ, kaṣṭaśritaḥ, evaṃ kāntārātītaḥ, narakapatitaḥ, grāmagataḥ, taraṅgātyastaḥ, sukhaprāptaḥ, duḥkhāpannaḥ, grāmagamī, grāmāgāmī, odanabubhukṣuḥ, khaṭvārūḍho jālmaḥ, aharatisṛtā muhūrtāḥ, ahaḥsaṃkrāntāḥ, rātryārūḍhāḥ, māsapramitaś candramāḥ, muhūrtasukham, sarvarātrakalyāṇī.
kva cid vākyam eva, odanaṃ bhuktavān.

tṛtīyā, giriṇā kāṇaḥ, girikāṇaḥ, evaṃ dhānyārthaḥ, māsapūrvaḥ, pitṛsadṛśaḥ, pitṛsamaḥ, māsonaḥ, māsavikalaḥ, asikalahaḥ, vāṅnipuṇaḥ, guḍamiśraḥ, vākślakṣṇaḥ, tathā rājahataḥ, nakhanirbhinnaḥ, kākapeyā nadī, bāṣpacchedyāni tṛṇāni.
kva cin na syāt, kākena pātavyā.
kva cit syāt, buṣopendhyam, ghanaghātyam, dadhnopasikta odanaḥ, dadhyodanaḥ, guḍena miśrā dhānāḥ, guḍadhānāḥ.

caturthī, gobhyo hitam, gohitam, evaṃ goṣukham, kuverabaliḥ, gorakṣitaḥ, yūpāya dāru, yūpadāru, devadeyaṃ puṣpam, brāhmaṇadeyaṃ dhanam, varapradeyā kanyā.
kva cin na syāt, brāhmaṇāya dātavyam, brāhmaṇārthaḥ pūpaḥ, brāhmaṇārthā prapā, brāhmaṇārthaṃ payaḥ, nityasamāsa eva sarvaliṅgatā ca.

pañcamī, vṛkād bhayam, vṛkabhayam, vṛkabhītaḥ, vṛkabhītiḥ, vṛkabhiḥ, grāmanirgataḥ, sukhāpetaḥ, kalpanāpoḍhaḥ, cakramuktaḥ, mañcapatitaḥ, taraṅgāpatrastaḥ.

ṣaṣṭhī, rājñaḥ puruṣaḥ, rājapuruṣaḥ, ātmaṣaṣṭhaḥ, bhikṣādvitīyaḥ, vartamānasāmīpyam candanagandhaḥ, nadīghoṣaḥ, kanyārūpam, stanasparśaḥ, phalarasaḥ.
brāhmaṇasya kartavyam, vṛttir apīṣyate, brāhmaṇasya, kurvan, brāhmaṇasya kurvāṇaḥ, vākyam eva, tathā phalānāṃ tṛptaḥ, chāttrasyoccair gṛham iti sāpekṣatvāt, palāśaśātanam, mātṛsmaraṇam, sureśvaraḥ, rājapūjita ity ādiṣu saṃbandhaṣaṣṭhyā samāsa eva.

saptamī, akṣeṣu śauṇḍaḥ, akṣaśauṇḍaḥ, akṣadhūrtaḥ, akṣakitavaḥ, vane 'ntarvasati, vanāntarvasati, tathā kāmpillasiddhaḥ, chāyāśuṣkaḥ, kumbhīpakvaḥ, cārakabandhaḥ, tīrthadhvāṅkṣaḥ, tīrthakākaḥ, tathā pūrvāhṇageyaṃ sāma, māsadeyam ṛṇam, pūrvāhṇakṛtam, aparāhṇakṛtam, pūrvarātrakṛtam, apararātrakṛtam, evam anye 'pi.

parapadeneti kim? gato grāmam, kathaṃ prāpto jīvikām, prāptajīvikaḥ, evam āpannajīvikaḥ.
atyādayaḥ krāntādyarthe dvitīyayā, atikrāntaḥ khaṭvām, atikhaṭvaḥ.
avādayaḥ kruṣṭādyarthe tṛtīyayā, avakruṣṭaṃ kokilayā, avakokilaṃ vanaṃ, evam avamayūram.
paryādayo glānādyarthe caturthyā, pariglāno 'dhyayanāya, paryadhyayanaḥ.
nirādayo gatādyarthe pañcamyā, nirgataḥ kauśāmbyāḥ, niṣkauśāmbiḥ.
satyam, kṛte samāse pūrvanipāto 'bhidhānāt, yathā dantānāṃ rājā, rājadanta iti, kubrāhmaṇa ity ādīnāṃ karmadhārayaḥ.

笔记

(第二格如) kaṣṭhaśritaḥ (kaṣṭaṃ śritaḥ, 厄运缠身)。%…%
同理有 kāntārātītaḥ 度过灾祸的, narakapatitaḥ,下地狱的, grāmagataḥ, 进村的 taraṅgātyastaḥ 跨过波涛的, sukhaprāptaḥ, 得幸福的,duḥkhāpannaḥ 遭不幸的, grāmagamī, 进村的,grāmāgāmī,来村里的, odanabubhukṣuḥ, 想吃饭的,khaṭvārūḍho jālmaḥ, 躺床上一样矮 (PS.2.1.26), aharatisṛtā muhūrtāḥ, ahaḥsaṃkrāntāḥ, rātryārūḍhāḥ, māsapramitaś candramāḥ, 按月度量的月,muhūrtasukham 一瞬间欢乐, sarvarātrakalyāṇī,整夜欢乐。
有时是短语,例如 odanaṃ bhuktavān.吃饭。

第三格如 girikāṇaḥ (giriṇā kāṇaḥ, 因眼病而独眼)。%…%
(PS.6.2.94) evaṃ dhānyārthaḥ, māsapūrvaḥ, pitṛsadṛśaḥ, pitṛsamaḥ, māsonaḥ, māsavikalaḥ, asikalahaḥ, vāṅnipuṇaḥ, guḍamiśraḥ, vākślakṣṇaḥ, tathā rājahataḥ, nakhanirbhinnaḥ, kākapeyā nadī, bāṣpacchedyāni tṛṇāni.
kvacin na syāt, kākena pātavyā.
kvacit syāt, buṣopendhyam,雾蒙蒙。 ghanaghātyam, dadhropasikta odanaḥ, dadhyodanaḥ, guḍena miśrā dhānāḥ, guḍadhānāḥ.

第四格如 gohitam (gobhyo hitam, 为了牛)。%…%
evaṃ goṣukham, kuverabaliḥ, gorakṣitaḥ, yūpāya dāru, yūpadāru, devadeyaṃ puṣpam, brāhmaṇadeyaṃ dhanam, varapradeyā kanyā.
kvacin na syāt, brāhmaṇāya dātavayam, brāhmaṇārthaḥ pūpaḥ, brāhmaṇārthā prapā, brāhmaṇārthaṃ payaḥ, nityasamāsa eva sarvaliṅgatā ca.

第五格如 vṛkabhayam (vṛkād bhayam, 怕狼)。%…%
vṛkabhītaḥ, vṛkabhītiḥ, vṛkabhiḥ, grāmanirgataḥ, sukhāpetaḥ, kalpanāpoḍhaḥ, cakramuktaḥ, mañcapatitaḥ, taraṅgāpatrastaḥ.

第六格如 rājapuruṣaḥ (rājñaḥ puruṣaḥ, 国王的人)。%…%
ātmaṣaṣṭhaḥ, bhikṣādvitīyaḥ, vartamānasāmīpyam candanagandhaḥ, nadīghoṣaḥ, kanyārūpam, stanasparśaḥ, phalarasaḥ.
brāhmaṇasya kartavyam, vṛttirapīṣyate, brāhmaṇasya, kurvan, brāhmaṇasya kurvāṇaḥ, vākyam eva, tathā phalānāṃ tṛptaḥ, chāttrasyoccairgṛham iti sāpekṣatvāt, palāśaśātanam, mātṛsmaraṇam, sureśvaraḥ, rājapūjita ity ādiṣu saṃbandhaṣaṣṭhyā samāsa eva.

第七格如 akṣaśauṇḍaḥ (akṣeṣu śauṇḍaḥ, 嗜赌)。%…%
akṣadhūrtaḥ, akṣakitavaḥ, 赌徒。
vane 'ntarvasati, vanāntarvasati, 住在森林里。
tathā kāmpillasiddhaḥ, chāyāśuṣkaḥ, kumbhīpakvaḥ, cārakabandhaḥ, tīrthadhvāṅkṣaḥ, tīrthakākaḥ, tathā pūrvāhlageyaṃ sāma, māsadeyamṛṇam, pūrvāhlakṛtam, aparāhlakṛtam, pūrvarātrakṛtam, apararātrakṛtam, 如此等等。
%

平行文本

PS 2.1.22

后继经文

Kāt 2.5.9
← 返回图谱