Vyākaraṇa Atlas

Kātantra

Kāt 2.5.9

syātāṃ yadi pade dve tu yadi vā syur bahūny api, tāny anyasya padasyārthe bahuvrīhiḥ.

翻译

如果有两个词或多个词,而表示的是他们之外的另一个词的意思,就是多财释。

Vṛtti 注释

yatra samāsa iti saṃbandhaḥ, ārūḍho vānaro 'yaṃ sa ārūḍhavānaro vṛkṣaḥ, kṛtaḥ praṇāmo yena sa kṛtapraṇāmo janaḥ, evaṃ dattabhojano 'tithiḥ, ucchannajanapado deśaḥ, citragur Devadattaḥ, bahūdakā nadī.
bahupade 'pi, mattabahumātaṅgaṃ vanam, tathā upagatā daśa eṣām, upadaśāḥ, evam āpannadaśāḥ, āsannadaśāḥ.
adūradaśāḥ, adhikadaśāḥ, te punar navaikādaśa vā.
trir daśa parimāṇam eṣām, tridaśāḥ, daśaśabdaḥ saṃkhyāne vartate, parimāṇaśabdasānnidhyāt.
yathā pañca parimāṇam eṣām, pañcakāḥ śakunayaḥ.
dvau vā trayo vā parimāṇam eṣām, dvitrāḥ.
bhinnādhikaraṇe 'pi, urasilomā, kaṇṭhekālaḥ, uccairmukhaḥ.
anyapadārthe prathamānte 'pi, saha putreṇāgataḥ, saputrakaḥ, saha lomnā vartate, salomakaḥ, vidyamānalomaka ity arthaḥ, evaṃ sapakṣakaḥ, sakaṣṭakaḥ.
sahaiva daśabhiḥ putrair bhāraṃ vahati gardabhī, ity anabhidhānāt.
keśeṣu ca keśeṣu ca gṛhītvā yuddhaṃ vṛttam, keśākeśi, daṇḍaiś ca daṇḍaiś ca prahṛtya yuddhaṃ vṛttam, daṇḍādaṇḍi.
bahuvrīhipradeśāḥ, bahuvrīhau Kāt 2.1.35 ity evam ādayaḥ.

笔记

要加上“这样的复合词”。
例如 ārūḍho vānaro 'yaṃ sa ārūḍhavānaro vṛkṣaḥ 被猴子爬上去的树, kṛtaḥ praṇāmo yena sa kṛtapraṇāmo janaḥ,打过招呼的人, 同理有 dattabhojano 'tithiḥ, 酒肉朋友。ucchannajanapado deśaḥ, 没有臣民的地方。citragur devadattaḥ, 有花牛的张三。bahūdakā nadī. 有很多水的河。
bahupade 'pi, mattabahumātaṅgaṃ vanam, 同样有 upagatā daśa eṣām, upadaśāḥ, 接近十的,称为接近十。evam āpannadaśāḥ 达到十, āsannadaśāḥ.接近十。
adūradaśāḥ 离十不远, adhikadaśāḥ 超过十, 说的就是九或者十一。
trir daśa parimāṇam eṣām, tridaśāḥ, 数量有三个十的,称为三十。十这个词是计数用的,因为出现了“数量”一词。
就像 pañca parimāṇam eṣām, pañcakāḥ śakunayaḥ. 数量有五个的,称为五个,例如五只鹧鸪。
dvau vā trayo vā parimāṇam eṣām, dvitrāḥ. 数量有两个或者三个的,称为两三个。
分开的依格也可以,例如 urasilomā, kaṇṭhekālaḥ, uccair mukhaḥ. 脸朝上。
表示另一个词的意思时以第一格结尾也可以,例如 saha putreṇāgataḥ, saputrakaḥ, 带着儿子的。
saha lomnā vartate, salomakaḥ, 胡子拉碴的。意思是真有胡子的。
同理有 sapakṣakaḥ,有翅膀的。 sakaṣṭakaḥ. 运气不好的。
sahaiva daśabhiḥ putrair bhāraṃ vahati gardabhī, 母驴和十个儿子一起挑担子。因为这不是专有名词。
keśeṣu ca keśeṣu ca gṛhītvā yuddhaṃ vṛttam, keśākeśi(PS.2.2.27)抓着头发打架称为头对头, daṇḍaiś ca daṇḍaiś ca prahṛtya yuddhaṃ vṛttam, daṇḍādaṇḍi. 用棍子打架称为棍对棍。
多财释概念的例子见Kāt 2.1.35等:“多财释时。”

[术语] bahuvrīhi:多财释

引用经文

Kāt 2.1.35

后继经文

Kāt 2.5.10
← 返回图谱