Vyākaraṇa Atlas

Kātantra

Kāt 2.5.5

pade tulyādhikaraṇe vijñeyaḥ karmadhārayaḥ.

翻译

两个词指同样话题的称为持业释。

Vṛtti 注释

yatra samāse dve pade tulyādhikaraṇe bhavataḥ sa karmadhārayo vijñeyaḥ, nīlaṃ ca tad utpalaṃ ceti nīlotpalam.
kva cin nityasamāsaḥ, kṛṣṇasarpaḥ, lohitaśāliḥ.
kva cid asamāsaḥ, dīrghaś cārāyaṇaḥ, rāmo jāmadagnyaḥ, vyāsaḥ pārāśaryaḥ, arjunaḥ kārtavīryaḥ.
tathaikādhikaraṇatvāt, kṛṣṭamadīkṛtaḥ, chinnaprarūḍhaḥ, ekapuruṣaḥ, sarvānnam, jaraddhastī, purāṇadhānyam, navodakam, kevalānnam.
tathā pūrveṣukāmasamī, saṃjñeyam.
saṃkhyāpūrvapade 'pi, saptarṣayaḥ, pañcāmrāḥ.
tathā yājñikakitavaḥ, evaṃ pāpakulālaḥ, anakanāpitaḥ.
kva cid upamānabhūtaṃ viśeṣaṇaṃ, śastrīva śyāmā, śastrīśyāmā.
kva cid upamānabhūtaṃ viśeṣaṇaṃ paraṃ syāt, puruṣo vyāghra iva, puruṣavyāghraḥ, evaṃ puruṣasiṃhaḥ.
tathā pūrvapuruṣaḥ, aparapuruṣaḥ, prathamapuruṣaḥ, caramapuruṣaḥ, jaghanyapuruṣaḥ, samānapuruṣaḥ, madhyapuruṣaḥ, madhyamapuruṣaḥ, vīrapuruṣaḥ.
evam aśreṇayaḥ śreṇayaḥ kṛtāḥ, śreṇīkṛtāḥ.
tathā kṛtākṛtaṃ, bhuktāpabhuktam, gatapratyāgatam, yātānuyātam, aśitānaśitam, kliṣṭākliśitam, krayākrayikā, phalāphalikā, puṭāpuṭikā, mānonmānikā.
tathā satpuruṣaḥ, mahāpuruṣaḥ.
paramapuruṣaḥ, uttamapuruṣaḥ, puruṣottama iti viśeṣaṇaṃ vā paraṃ syāt, utkṛṣṭapuruṣaḥ.
tathā govṛndārakaḥ, gonāgaḥ, aśvakuñjaraḥ.
katarakaṭhaḥ, katamakaṭhaḥ.
kiṃrājā.
ibhyapoṭā, ibhyayuvatiḥ, agnistoka iti viśeṣaṇaṃ vā paraṃ syāt.
evaṃ dadhikatipayāni, gogṛṣṭiḥ, godhenuḥ, govaśā, govehat, gobaṣkayaṇī, kaṭhapravaktā, kaṭhaśrotriyaḥ, kaṭhādhyāpakaḥ, kaṭhadhūrtaḥ.
goprakāṇḍam, aśvamatallikā.
yuvakhalatiḥ, yuvakhalatī, yuvapalitaḥ, yuvapalitā, yuvabalinaḥ, yuvabalinā, yuvajaran, yuvajaratī.
bhojyoṣṇam, tulyaśvetaḥ, sadṛśaśvetaḥ, śuklakṛṣṇaḥ, śulkaśuklaḥ.
kumārī ca sā śravaṇā ceti kumāraśravaṇā, kumārapravrajitaḥ, kumārapravrajitā, kumārapaṇḍitaḥ, kumārapaṇḍitā.
gogarbhiṇī, ajagarbhiṇī.
mayūra iva vyaṃsakaḥ, mayūravyaṃsakaḥ, mayūrasyeva vigatāv aṃsāv asyeti vigrahaḥ, evaṃ chāttravyaṃsakaḥ.
kamboja iva muṇḍaḥ, kambojamuṇḍaḥ, uccaṃ ca tad avacaṃ cety uccāvacam, evam uccanīcam, na kim cana, akiṃcanam, nāsya vā kiṃ canāstīty akiṃcanam.
pūrvaś cāsau kāyaś ceti pūrvakāyaḥ, kāyaikadeśe kāyaḥ, evam aparakāyaḥ, adharakāyaḥ, uttarakāyaḥ, madhyakāyaḥ, madhyamakāyaḥ, madhyāhnaḥ.
ardhaṃ ca tat pippalī cety ardhapippalī, pippalyardham iti ṣaṣṭhīsamāso 'pi dṛśyate hi, cedyardhaṃ dakṣiṇaṃ meroḥ, śarārdham, cāpārdham, cullikārdham iti, asamapravibhāge 'pi, na hīdam ardhajaratīyaṃ labhyam iti.
evaṃ dvitīyabhikṣā, bhikṣādvitīyam, tṛtīyabhikṣā, bhikṣātṛtīyam, caturthabhikṣā, bhikṣācaturtham, turīyabhikṣā, bhikṣāturīyam, turyabhikṣā, bhikṣāturyam.
māsajātaḥ, saṃvatsarajātaḥ, iti bahuvrīhiṇā siddham.
na brāhmaṇaḥ, abrāhmaṇaḥ.
karmadhārayapradeśaḥ, karmadhārayasaṃjñe tu puṃvadbhāvo vidhīyate Kāt 2.5.20 ity evam ādayaḥ.

笔记

在一个复合词中,两个词指同样的话题,这样的复合词称为持业释。例如 nīlaṃ ca tad utpalaṃ ceti nīlotpalam (一个东西又是蓝的,又是莲花,称为蓝莲花)。
%...
持业释概念的例子见Kāt 2.5.20等:karmadhārayasaṃjñe tu puṃvadbhāvo vidhīyate 。

[术语] karmadhāraya:持业释

引用经文

Kāt 2.5.20

平行文本

PS 1.2.42

后继经文

Kāt 2.5.6
← 返回图谱